X
تبلیغات
خانه زیست شناسی - پرده های مغز و عروق و اعصاب مربوط به آن

صفحه نخست

ایمیل ما

آرشیو مطالب

پروفایل مدیر وبلاگ

طراح قالب

تبلیغات

برای سفارش تبلیغ کلید کن



آمار بازدید


آمار بازديد :
» تعداد بازديدها:


پرده های مغز و عروق و اعصاب مربوط به آن
نوشته شده در یکشنبه هفتم آذر 1389 و ساعت 18:34

    پرده‌های مغز (Meninges):

پرده های مغز یا مننژها  پوشش های اطراف مغز و نخاع هستند كه سیستم عصبی مركزی را درون جمجمه و كانال  مهره ها  احاطه كرده اند و به سه لایة سخت شامه ،  عنكبوتیه  و نرم شامه  تقسیم میشوند.

  سخت شامه (Duramater) بصورت  لایه   لیفی  مقاومی  است   كه  ضمن  اینكه    جمجمه  را از داخل می پوشاند  با  پری اُ ست  داخل جمجمه (اند‏‎ُست)  استخوانهای تشكیل دهندة جمجمه در هم می آمیزد  و  یكی ‌می‌شود  بگونه ایكه  هنگام جدا كردن آن از استخوان  هر دو لایه  با هم جدا می شوند.  شاخه های عروقی مربوط به شرایین مننژیال كه در این لایه منتشر شده اند پس از شكافتن جمجمه بخوبی در این لایه نمایان هستند.  بموازات توسعه و تكامل سیستم عصبی مركزی و چین خوردگی های آن كه منجر به تشكیل شیار بین نیمكره های مخ و درة  مخچه ای می گردد سخت شامه نیز دچار چین خوردگی می شود  و در بعضی از قسمت ها بصورت پرده های دو لایه ای در می آید كه از آن جمله  میتوان به داس مخ،  داس مخچه و چادر مخچه اشاره نمود.

داس مخ   (Falx cerebri) بصورت  تیغه داسی شكلی از سخت شامه است كه نوك آن از ستیغ فرونتال سطح درونسری استخوان پیشانی آغاز می شود و قاعده  آن در عقب به  سطح  فوقانی  چادر مخچه  اتصال می یابد.  كناره محیطی  (فوقانی) آن به لبه های  ناودان  سینوس  ساژیتال  فوقانی متصل است در حالیكه كناره آزاد (تحتانی)  آن با سطح فوقانی جسم سخت (از روابط بین دو نیمكره مغز) درتماس است.

داس مخچه   (Falx cerebelli)  نیز بصورت تیغه كوچكی از سخت شامه است كه كناره محیطی آن به ستیغ پس سری داخلی صدف استخوان اكسی پیتال متصل است در حالیكه كناره آزاد آن در دره مخچه ای واقع شده و  با ورمیس (Vermis) مخچه مجاورت دارد.

چادر مخچه   (Tentorium cerebelli)  نیز بصورت پرده ای  افقی است كه بین سطح تحتانی لب های اكسی پیتال مخ و سطح فوقانی نیمكره های مخچه قرار می گیرد.  در حالیكه كناره محیطی آن به لبه های ناودان سینوس ترانسورس و كناره فوقانی استخوان پتروز متصل است. كنارة آزاد (مركزی ) آن با تقعر قدامی سبب می شود كه ساقه مغز بتواند از این لبه عبور نماید.  در این راستا  انتهای قدامی كناره آزاد چادر مخچه آنقدر به جلو امتداد می یابد تا ضمن اتصال به زواید كلینوئید قدامی، چادر زین (Diaphragma cella) را از طرفین محدود نماید .

چادر زین (Diaphragma cella) پرده كوچكی از سخت شامه كف جمجمه است كه سطح حفره زین تركی را می پوشاند و هیپوفیز در زیر آن پنهان است .  بنا بر این از طریق یك سوراخ كوچك كه در مركز چادر زین وجود دارد اتصال ساقه هیپوفیز با سایر قسمت های هیپوتالاموس حفظ می شود. 

سخت شامه، داس مغز و چادر مخچه و سینوسهای وریدی جمجمه

(سخت شامه، داس مغز و چادر مخچه و سینوسهای وریدی جمجمه)

 نكته:   سخت شامه   به راحتی  از سطح داخلی استخوانهای  كاسه سر  جدا می شود  بنا بر این با ضربه های وارد آمده بر جمجمه و خصوصا"  بر ناحیه گیجگاه،   این  امر می تواند منجر به پارگی عروق  مننژیال و خونریزی  اپی دورال  (خونریزی بین سخت شامه و استخوان)  شود و با ایجاد فشار بر سطح نیمكره های مخ  به عواقب ناگواری منجر شود.   بر خلاف این موضوع  سخت شامه كف جمجمه به اعتبار نفوذ در شیار ها و سوراخها و چسبیدن به  زواید متعدد استخوانی  این ناحیه  به هیچوجه قابل جدا كردن از استخوان ها  نیست.

  عنكبوتیه (Arachnoid) دومین  لایه از پردهای مغزی نخاعی است  كه  به صورت پوشش نازكی سطح  داخلی  سخت شامه را می پوشاند و از آن  قابل جدا شدن نیست.  از سطح داخلی این لایه استطاله های  ظریفی  (شبیه تار عنكبوت)  منشعب می شود و به سطح   لایه  نرم  شامه  اتصال  پیدا می كند.

 نرم ‏شامه (Piamater) داخلی ترین لایه از پرده های مغز است  كه علاوه بر آنكه  سطح خارجی مغز و نخاع را می پوشاند  در شیار های موجود در سیستم عصبی مركزی نیز بصورت عمیق  نفوذ می كند و عروق تغذیه  كننده  را  به درون بافت عصبی می فرستد.   در ضمن عروق  قشری مغز در ضخامت این لایه در سطح مغز و نخاع گسترش می یابند.

لایه های مختلف مننژ و عروق مننژیال

(لایه های مختلف مننژ و عروق مننژیال)

   فضاهای شامه ای (Dural  spaces):
از رهگذر مجاورت  پرده های مغز با یكدیگر و سایر نسوج فضاهایی   تحت  عنوان فضاهای شامه ای پدید می آید كه بعضی از آنها حقیقی و برخی مجازی هستند.  از جمله این فضاها می توان به موارد ذیل اشاره نمود.

• -  فضای اپی دورال  (Epidural space)‌ كه بصورت مجازی  بین استخوانهای تشكیل دهنده  كاسه سر  و سخت شامه ایجاد شده است و با ایجاد خونریزی اپی دورال  به فضای واقعی تبدیل می شود.

• -  فضای ساب دورال (Subdural space)  كه بین عنكبوتیه و سطح داخلی سخت شامه  در نظر گرفته می شود و به عنوان یك فضای فیزیكی  مبنای واقعی ندارد.

• -  فضای ساب اراكنوئید (Subarachnoid space)  كه بین عنكبوتیه و نرم شامه  شكل می گیرد و بصورت یك فضای عمده و واقعی  از مایع مغزی نخاعی پر می شود  و  سیستم عصبی  مركزی را از خارج در این مایع غوطه ور  می كند.

 جوانه های عنكبوتیه  (Arachnoid granolares) عبارت از پُرزهای كوچكی هستند كه  از این لایه در سخت شامه  دیواره سینوس های وریدی  پرده های مغز نفوذ می كنند و مازاد مایع مغزی نخاعی ترشح  شده را به این سینوس ها تخلیه می كنند. بعضی از این جوانه ها از سخت شامه گذشته و در استخوان های كاسه ‌‌‌سر نفوذ می كنند و به وریدهای بخش اسفنجی استخوانهای  پهن (وریدهای دیپلوئیك)  تخلیه می شوند.

جوانه های عنکبوتیه

(جوانه های عنکبوتیه )

  شرایین  مننژیال:
شریان‌های  مننژیال آندسته از انشعابات شریانی هستند كه پس از ورود به جمجمه در سخت شامه منتشر می شوند و تغذیة مننژ را بر عهده می گیرند كه به ترتیب ذیل می توان از آنها نام برد.

• -   شریان  مننژیال قدامی   (Anterior meningeal a)    كه در هر طرف از شراین  اتموئیدال قدامی  (مربوط به  شریان افتالمیك)  منشعب شده  و در مننژ  حفرة جمجمه ای قدامی انتشار می یابد.

•  -  شریان مننژیا ل میانی   (Middel meningeal a) كه ضمن انشعاب از شریان ماكزیلاری  از فورامن اسپینوزوم  گذشته  و  وارد  مننژ  حفره  جمجمه ای  میانی می شود.  این  شریان    بزرگترین شاخة   مننژیال محسوب می شود  و بخش عمده  مننژ را در ناحیه تمپورال و پاریتال تغذیه میكند.   گاهی از ابتدای  این شریان  یا شریان   ماكزیلاری در حفرة اینفرا تمپورال  شاخه  كوچكتری بنام  مننژیال اكسسوری  منشعب می شود و با گذشتن از فورامن اوال  به سهم خود در  مننژ انتشار می یابد.

• -  شراین مننژیال خلفی (Posterior meningeal a) كه از شریان ورتبرال ( بعد از اینكه  از فورامن ماگنوم عبور می كند)  منشعب شده و در مننژ حفرة جمجمه ای خلفی انتشار می یابد.

نكته:   به جز شاخه های شریانی اخیر،  انشعابات كوچك و متعدد دیگری نیز وجود دارند كه از شرایین موجود در كف جمجمه و چند ضلعی ویلیس منشعب می شوند و یا از سوراخ های ناحیة سقف صندوق صماخ یا كف حفرة جمجمه ای خلفی در دورا ماتر نفوذ می كنند و به تغذیه مننژ كمك می نمایند.

   سینوس های وریدی سخت شامه:
 وریدهای  پرده های مغز  كه به عنوان سینوسهای وریدی از آنها یاد می شوند مجاری كم و بیش اتساع یافته ای هستند  كه در ضخامت چین خوردگی های سخت شامه یا در حد فاصل  سخت شامه و پریوست درون جمجمه شكل گرفته و خون پرده های مغز و  وریدهای مغزی را دریافت می نمایند كه به ترتیب ذیل می توان از آنها نام برد.

• - سینوس ساژیتال فوقانی  (Superior sagital sinus)   یكی از بزرگترین سینوسهای وریدی سخت شامه است كه در حاشیه فوقانی داس مغز  از جلو به عقب امتداد می یابد  و در طول این مسیر خون بخش عمده ای از وریدهای سطح مغز را دریافت می نماید.  این سینوس سرانجام  به  مركز سینوسی  خاتمه می یابد.

نكته:  مركز سینوسی (چهار راه سینوسی) عبارت از یك اتساع وریدی است كه در مجاورت  برجستگی پس سری داخلی  اكسی پیتال واقع شده است و خون سینوس های ساژیتال فوقانی و سینوس ركتوس را دریافت می كند و به سینوس های ترانسورس (عرضی) و سینوس اكسی پیتال هدایت می كند.

• - سینوس ساژیتال تحتانی  (Inferior sagital sinus)  در كنار آزاد  داس مغز قرار دارد و از رأس آن به سمت قاعده  امتداد می یابد و در تلاقی داس مغز با چادر مخچه به سینوس  ركتوس و از این طریق به مركز سینوسی  تخلیه  می شود.

• - سینوس ركتوس  (Straight sinus) نیز یكی دیگر از سینوسهای وریدی است كه در ضخامت  چادر مخچه با پیوستگاه  قاعده  داس مغز قرار گرفته است و مسیری افقی را از جلو به عقب طی می كند تا به مركز سینوسی خاتمه  یابد.  این سینوس  از بهم پیوستن وریدهای  قاعده  مغز و تشكیل ورید  مغزی بزرگ (Greater cerebral vein)  در كناره  مركزی  چادر  مخچه شكل می گیرد و خون  دریافت شده  را به  مركز سینوسی  هدایت می كند.

• - سینوس عرضی (Transvers sinus) در هر طرف بصورت  یك مجرای وریدی  متسع در پیوستگاه  كناره  محیطی چادر مخچه با لبه های ناودان سینوس عرضی  (سطح  داخلی صدف اكسی پیتال) پدید می آید و خون  چهار راه  سینوسی  را در هر طرف به سینوس سیگموئید هدایت می كند.

• - سینوس سیگموئید  (Sigmoid sinus) نیز  در هر طرف  در ضخامت سخت شامه  حد خلفی طرفی حفره  جمجمه ای خلفی قرار گرفته و  بصورت مجرای وریدی S مانندی است كه خون سینوس  عرضی را به سمت  فورامن  ژوگولار  (محل تشكیل ورید ژوگولار داخلی)  هدایت می كند. 

• - سینوس پتروز فوقانی  (Superior petrosal sinus)‌ یكی دیگر از مجاری وریدی  سخت شامه است كه در كنارة فوقانی استخوان پتروز از جلو به عقب امتداد می یابد و بخشی از خون سینوسهای وریدی كف حفره جمجمه ای میانی  (سینوس كاورنوزوس) را به تلاقی سینوس عرضی و سیگموئید تخلیه می نماید.

• -  سینوس اكسی پیتال (Occipital sinus)  مجرای وریدی ظریفی است كه در پیوستگاه داس مخچه با ستیغ پس سری داخلی اكسی پیتال واقع شده است و در مقابل كنارة خلفی فورامن ماگنوم دو شعبه می شود و هریك از آنان با گذشتن از حد طرفی فورامن ماگنوم  در مدخل فورامن ژوگولار به بخش انتهایی سینوس سیگموئید خاتمه می یابد.   این سینوس  كه  گاه از ابتدا  دو  شعبه است،   بخشی  از خون  وریدی  چهار راه  سینوسی  را به سمت  فورامن  ژوگولار  هدایت می كند.

• -   سینوس پتروز  تحتانی  (Inferior petrosal sinus)  نیز بعنوان  یكی دیگر از مجاری وریدی  سخت شامه  از قاعدة  سینوس كاورنوزوس  در كف جمجمه آغاز می شود و در ناودان  همنام خود (در حد فاصل بخش پتروز استخوان تمپورال و بخش طرفی استخوان اكسی پیتال)  عمیق می شود  بگونه ایكه  در فوسا ژوگولار  به بولب فوقانی ورید ژوگولار داخلی تخلیه می گردد. 

• -   سینوس كاورنوزوس  (Cavernous sinus)  نیز از سینوس های وریدی  زوج  واقع در كف جمجمه است  كه   در طرفین جسم اسفنوئید بصورت یك حوضچه وریدی متسع  در آمده است.   سینوسهای سمت راست و چپ از طریق  ارتباطات  اینتر كاورنوزوس كه  (در ضخامت چادر زین)  از جلو وعقب ساقه هیپوفیز می‌گذرند بهم مرتبط می‌شوند.   سینوس های كاورنوزوس  در هر طرف  خون  وریدهای  افتالمیك  و سینوس اسفنو پاریتال  را دریافت می كنند و به سینوس های پتروز فوقانی  و تحتانی   تخلیه می نمایند.

سخت شامه و سینوسهای وریدی کف جمجمه

(سخت شامه و سینوسهای وریدی کف جمجمه)

• -   سینوس اسفنوپاریتال  (Sphenoparietal sinus)  كه در هر طرف در ضخامت سخت شامة  كنارة  آزاد  بال كوچك اسفنوئید  قرار دارد و بخشی از خون سخت  شامة  ناحیه  فرونتال و تمپورال را به  سینوس كاورنوزوس سمت خود  هدایت میكند.

• -  شبكه وریدی بازیلار (Basilar venosus plexus)  عبارت از مجاری وریدی پراكنده و ظریفی است  كه در ضخامت سخت شامه  كلیووس اكسی پیتال واقع شده و خون این بخش از پرده های مغز را جمع آوری می كند  و از طریق فورامن ماگنوم به شبكه وریدی  اینتر ورتبرال  تخلیه می نماید.


نوشته شده توسط م.د


مطالب پیشین

» اصطلاحات رایج در علم ژنتیک
» ساختمان سانترومر
» دو نقطه وارسی آسيبِ DNA درمراحل G1 و G2
» سندرم فرياد گربه
» زیگوت
» اختلالات کروموزومی
» زنگ تفریح های زیست شناسی
» بیوسنتز نوکلئوتیدهای پورینی
» نکات کنکوری فصل 5 زیست شناسی و آزمایشگاه 2
» ساختمان RNA
» همانندسازی ژنتیکی
» بیشتربدانید
» تغذیه در كودكان دیابتی
» دیابت
» بیشتربدانید



درباره وبلاگ






موضوعات

» بیماری ها

» مطالب مرتبط با فصل1کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه2

» مطالب مرتبط بافصل 2 کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه2

» مطالب مرتبط بافصل3کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه 2

» مطالب مرتبط بافصل4کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه2

» مطالب مرتبط بافصل5 کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه2

» بیشتر بدانید

» مطالب مرتبط با فصل 6کتاب زیست شناسی و آزمایشگاه2

.::عناوین مطالب وبلاگ ::.



لینک دوستان
» حرفه ای ترین قالب هاي وبلاگ
» دهکده زیست شناسی
» وبلاگ بچه های دوم تجربی پارسال
» وبلاگی جامع برای بچه های المپیادی


آرشیو مطالب

» بهمن 1389

» دی 1389

» آذر 1389

» آبان 1389


دیگر امکانات

RSS


Powered By blogfa.com Copyright © 2009 by zist-shen4si
This Themplate By Theme-Designer.Com